[ Pobierz całość w formacie PDF ]

nych i przekazane do samodzielnych instytucji  m.in. w Wielkiej Brytanii, na Wgrzech, Australii,
Nowej Zelandii i Hongkongu.
112
Patrz zestawienie na kocu opracowania.
113
Wyjtek stanowi m.in. Bank Portugalii, który ma explicite sformu"owany zapis w ustawie o funkcji poyczkodawcy
ostatniej instancji.
50 N a r o d o w y B a n k P o l s k i
Wnioski z dowiadcze midzynarodowych
Przyk"adem formalnego rozwizania, uwzgldniajcego zaangaowanie wielu stron w proces wspie-
rania stabilnoci finansowej jest Wielka Brytania. Stronami umowy  Memorandum of Undestanding 114 s:
bank centralny, urzd zintegrowanego nadzoru finansowego (FSA) oraz rzd. Raz w miesicu odby-
wa si posiedzenie Komitetu ds. Stabilnoci Finansowej, w którym udzia" bior przedstawiciele trzech
stron umowy. Usprawnia to wymian informacji oraz przyczynia si do biecej wspó"pracy tych in-
stytucji na rzecz stabilnoci finansowej. Zebranie Komitetu moe by równie zwo"ywane w trybie
nadzwyczajnym przez kad ze stron umowy, w sytuacji zagroenia kryzysem. Ponadto, w przypad-
ku, gdy nie ma jasnoci w sprawie podzia"u kompetencji pomidzy FSA i Bankiem Anglii w konkret-
nych dzia"aniach kryzysowych, stron rozstrzygajc moe by rzd. Istotne znaczenie dla sprawne-
go dzia"ania systemu w praktyce ma zaangaowanie rzdu. W przypadku, gdy konieczne jest uycie
rodków finansowych do dzia"a naprawczych lub ratujcych bank/system bankowy, rzd jako dys-
ponent funduszy publicznych moe by stron rozstrzygajc o udzieleniu wsparcia finansowego lub
udzieleniu gwarancji na zobowizania zagroonych banków.
Wraz z rozwojem rynków finansowych oraz rosnc skal i zakresem dzia"alnoci banków
coraz wikszego znaczenia nabiera wspó"praca banków centralnych w zakresie zarzdzania kryzy-
sowego w uk"adzie midzynarodowym. W odpowiedzi na te wyzwania w Unii Europejskiej zosta-
"o podpisane Memorandum115, dotyczce wspó"pracy pomidzy bankami centralnymi i instytucja-
mi nadzoru bankowego na wypadek wystpienia sytuacji kryzysowej116. Zasady zdefiniowane
w porozumieniu maj zastosowanie w sytuacjach kryzysowych, mogcych mie potencjalnie za-
4
sig midzynarodowy. Dokument koncentruje si na procedurach wymiany informacji i nie odnosi
si w aden sposób do metod oraz instrumentów s"ucych rozwizywaniu kryzysu. Podstawowym
celem Memorandum jest, aby:
1) w momencie, gdy pojawi si pierwszy sygna" o potencjalnym zagroeniu kryzysem, infor-
macja o nim trafi"a do kompetentnej w tym zakresie instytucji  banku centralnego i in-
stytucji nadzoru bankowego,
2) w przypadku, gdy kryzys si rozwinie i procedury kryzysowe zostan uruchomione infor-
macja na bieco i sprawnie przep"ywa"a pomidzy instytucjami zaangaowanymi w za-
rzdzanie sytuacj kryzysow.
Porozumienie okrela najwaniejsze elementy, szczególnie istotne z punktu widzenia
sprawnego zarzdzania sytuacj kryzysow na rynku finansowym. Zasady te dotycz:
" podzia"u odpowiedzialnoci instytucji w zarzdzaniu kryzysem,
" uruchamiania procedur wspó"pracy w przypadku wystpienia kryzysu,
" wymiany, przep"ywu oraz zachowania poufnoci informacji,
" zapewnienia odpowiedniej infrastruktury logistycznej s"ucej komunikacji i wymianie in-
formacji (np. osoby kontaktowe, listy dostpnych informacji).
Organizacja procedur wspó"pracy w EU oparta jest na podstawowej zasadzie, wed"ug któ-
rej kompetencje decyzyjne w zakresie dzia"a antykryzysowych nale do odpowiednich w"adz kra-
ju macierzystego (home country competent authority)117. Oznacza to, e w przypadku, gdy zagro-
enie kryzysem wynika z problemów banku dzia"ajcego na skal midzynarodow, za zarzdza-
nie kryzysem odpowiedzialny jest macierzysty dla danej instytucji bank centralny oraz macierzysta
instytucja nadzoru bankowego. Natomiast wymiana informacji powinna odbywa si pomidzy
wszystkimi zaangaowanymi bankami centralnymi i instytucjami nadzoru, w ramach jurysdykcji
których dzia"aj oddzia"y lub filie banku dotknitego kryzysem.
114
Memorandum of Understanding between HM Treasury, The Bank of England and The FSA.
115
Memorandum of Understanding on High-Level Principles of Co-operation between Banking Supervision and
Central Banks of the European Union in Crisis Management Situations.
116
Kraje 15-tki UE popisa"y dokument w marcu 2003 r., natomiast w czerwcu 2004 r. do"czy"y do porozumienia no-
we kraje cz"onkowskie UE.
117
Macierzysta instytucja nadzoru bankowego, czyli ta, która przyzna"a bankowi licencj i bank centralny tego same-
go kraju. Definicja zgodna z  Directive 2000/12/EC of the EU Parliament and of The Council relating to the taking up
and pursuit of the business of credit institutions .
MATERIAY I STUDIA  ZESZYT 179 51
Wnioski z dowiadcze midzynarodowych
4.2. Sposoby rozwizywania kryzysów bankowych i problemów pojedynczych
banków
Analiza dowiadcze midzynarodowych dowodzi, e w sytuacji zagroenia dla stabilnoci
finansowej banki centralne przyjmowa"y najczciej czynn postaw i angaowa"y si aktywnie
w zarzdzanie sytuacj kryzysow. Przy czym podejmowa"y dzia"ania zarówno w sytuacji kryzysu
ca"ego systemu bankowego, jak i w przypadku problemów indywidualnych banków, mogcych
stanowi zagroenie systemowe.
W wikszoci przypadków zaangaowanie banków centralnych we wspieranie ca"ego sekto-
ra bankowego by"o efektem wystpienia kryzysu o charakterze systemowym, a spowodowane by-
"o koniecznoci przeciwdzia"ania niekorzystnym zjawiskom i odpowiedzialnoci za dba"o o sta-
bilno finansow. Natomiast w"czanie si w dzia"ania wspierajce indywidualne instytucje finan-
sowe mia"o miejsce, gdy w ocenie banków centralnych utrata p"ynnoci lub upadek pojedynczej
instytucji móg" spowodowa destabilizacj ca"ego systemu bankowego. Przy czym decyzja o udzie-
leniu wsparcia oparta by"a na indywidualnie przeprowadzanej ocenie zagroenia systemowego
w zaistnia"ych specyficznych warunkach rynkowych.
Sposoby wsparcia ze strony banku centralnego by"y bardzo zrónicowane  poczwszy od
realizacji tradycyjnej funkcji poyczkodawcy ostatniej instancji, poprzez róne rozwizania niestan-
4
dardowe, a na decyzji o zaniechaniu dzia"a koczc (porównaj schemat 1).
Warto zauway, w"aciwie w kadym analizowanym przypadku kryzysu w systemie finan-
sowym, banki centralne realizowa"y strategi dzia"a szybkich i moliwie przejrzystych. Sprzyja"a
ona redukcji niepewnoci na rynku, przywraca"a zaufanie do systemu i instytucji finansowych,
a take do rzdu i samego banku centralnego. Szybka reakcja wobec zagroenia kryzysem s"uy"a
obnieniu kosztów dzia"a antykryzysowych ponoszonych zarówno przez banki centralne, jak i in-
ne instytucje siatki bezpieczestwa oraz ca"e spo"eczestwo.
Naley jednak zawsze mie na uwadze fakt, e dzia"ania instytucji publicznych, w tym ban- [ Pobierz całość w formacie PDF ]